Roos van Leary

Je bent de regisseur van je eigen leven en van je eigen gedrag. Elke keer voordat je gedrag laat zien maak je een keuze. Vaak maak je deze in een split second en ben je je er niet eens van bewust dat je een keuze gemaakt hebt. Jouw gedrag, jouw actie roept bij de ander een reactie op. Met jouw gedrag, dat je zelf gekozen hebt, roep je dus een keuze bij de ander op. Jij hebt daarmee niet alleen invloed op je eigen gedrag, maar ook op dat van de ander. Het is daarom handig je eigen gedrag en onderliggende patronen te kennen. De roos van Leary kan hierbij helpen.

Ik zet de roos van Leary graag in tijdens mijn coaching en training. De ene keer gebruik ik de papieren versie (inclusief test), en de andere keer zet ik het model uit in de ruimte. Hierdoor voelen de mensen waarmee ik werk direct hoe het is om op een bepaalde positie te staan en een bij behorende reactie van een ander te krijgen. Je krijgt hiermee inzicht in je eigen voorkeursgedrag en leert spelen met gedrag waar je in eerste instantie misschien niet voor zou kiezen. Gedrag dat in bepaalde situaties wel effectiever  zou kunnen zijn.Er is veel geschreven over de Roos van Leary. Als je googelt kom je veel informatie tegen. Hieronder een korte uitleg die ik van wiki plukte.

De Roos van Leary, ontwikkeld door Timothy Leary, is een communicatiemodel dat is voortgekomen uit een psychologisch onderzoek naar de werking van gedrag. De Roos van Leary gaat ervan uit dat gedrag, gedrag oproept. Met andere woorden; de Roos gaat uit van actie en reactie, oorzaak en gevolg, zenden en ontvangen. De grote verdienste van de Roos van Leary ligt in het feit dat de Roos laat zien welk gedrag door welk gedrag wordt opgeroepen en hoe gedrag te beïnvloeden is

De Roos van Leary wil  gedrag typeren en de werking van dat gedrag op anderen verduidelijken. Het gaat bij de Roos van Leary dus over de interactie tussen mensen; niet over hoe mensen qua karakter zijn. Daarbij stelt de Roos van Leary dat ieder mens elke gedraging uit de roos in zich heeft en op gezette tijden (binnen specifieke situaties) inzet. Dat ieder mens voorkeurgedragingen heeft is evident. De Roos van Leary is echter geen methode om mensen (en diens menstype/karakter) in hokjes te plaatsen.

Het model werd gepubliceerd in 1957 (The Interpersonal Diagnosis of Personality) door de Amerikaanse psycholoog Timothy Leary. Hij hield zich bezig met met de leer van gedragspatronen. Via onderzoek en observaties kwam Leary erachter dat gedragspatronen voorspelbaar waren. Dat fenomeen heeft hij uitgewerkt in wat nu de Roos van Leary heet.

Leary ontdekte dat menselijk gedrag grofweg over twee assen verloopt. Dit maakte hij visueel via een:¬†horizontale as en een¬†verticale as.¬†Deze 2 assen noemde hij respectievelijk de “samen-tegen-as” of de “agressie-liefde-as” en de “boven-onder-as” of de “dominantie-afhankelijkheidsas”

De horizontale as staat voor de relatie die iemand met een ander heeft. Zo bestaat er ‘samen-gedrag’ of ‘tegen-gedrag’.

Met ‘samen’ wordt hier bedoeld dat iemand met de ander door één deur wil of kan. Er bestaat dan affiniteit met de ander. ‘Samen’ betekent dus dat het gedrag van de mensen is gericht op acceptatie van elkaar. Veelal op basis van wederzijds respect.

Met ‘tegen’ wordt hier bedoeld dat iemand niet echt met de ander door één deur wil of kan. Er bestaat dan vijandigheid naar de ander. ‘Tegen’ betekent dus dat het gedrag van de mensen is gericht op andere belangen dan acceptatie. Soms zelfs volledig tegengesteld aan acceptatie.

De verticale as staat voor de opstelling die iemand tegenover een ander heeft. Zo bestaat er ‘boven-gedrag’ en ‘onder-gedrag’. Met ‘boven’ wordt hier bedoeld dat iemand dominant gedrag vertoont naar de ander. Iemand beschouwt zich op dat moment als ‘meerdere’ van de ander. ‘Boven’ betekent dus dat het gedrag van de mensen is gericht op veel invloed ten opzichte van de ander.

Met ‘onder’ wordt hier bedoeld dat iemand onderdanig gedrag vertoont naar de ander. Iemand beschouwt zich op dat moment als ‘ondergeschikte’ van de ander. ‘Onder’ betekent dus dat het gedrag nauwelijks of niet is gericht op veel invloed ten opzichte van de ander.

Leary wilde de twee assen qua gedrag met elkaar combineren om verschillend soort gedrag te kunnen onderscheiden. Vandaar dat hij de assen in een cirkel over elkaar legde. Zo ontstond er een kruis in een cirkel; een beginnende roos.

Deze roos kende dus vier vlakken. Elk vlak representeerde een gedrag:

‘leiden’

‘volgen’

‘aanvallen’

‘verdedigen’

Om een genuanceerder beeld te creëren omtrent verschillende gedragingen, besloot Leary om elk vak te splitsen. Hierdoor ontstonden er acht verschillende basisgedragingen. Hieronder de onderverdeling:

‘leidend gedrag’

‘helpend gedrag’

‘meewerkend gedrag’

‘volgend gedrag’

‘concurrerend gedrag’

‘aanvallend gedrag’

‘opstandig gedrag’

‘teruggetrokken gedrag’

Het principe

Leary ontdekte dat ‘samen’, ‘tegen’, ‘boven’ en ‘onder’ in relatie stonden tot elkaar.

Bronnen, noten en/of referenties:

Dijk, Bert van (2007), Beïnvloed anderen, begin bij jezelf. Plaats van uitgave: Thema Uitgeverij

Cremers, M.J. en B. van Dijk (2007), Aktie is reactie. Plaats van uitgave: Thema Uitgeverij

Dijk, Bert van en Fenno Moes (2005), Het Groot Beïnvloedingsspel. Plaats van uitgave: Thema Uitgeverij

Geef een reactie